P. 1
Copy of Piramida i Kupa

Copy of Piramida i Kupa

|Views: 734|Likes:
Published by Strahinja Petrovic

More info:

Published by: Strahinja Petrovic on Dec 21, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

07/02/2013

pdf

text

original

СЕМИНАРСКИ РАД

тема:

Пирамида и Купа

Predmet:METODIKA NASTAVE MATEMATIKE 2 Profesor:ZORAN LUČIĆ

Student:Zećirović Hilmija Broj indeksa: 420/06

Piramida i kupa

ПИРАМИДА
Нека je n≥3, полиедар са n+1 страна од коих је jeдна nтроугао а све остале су троуглови назива се n-тострана пирамида (сл.1). Површ пирамиде се састоји од површи nтроугла A1,A2 ... An и дела површи роглја коју сачинјавају поврси троглова A1A2O, A2A3O,... An1AnO.Ова површ и део простора ограничен нјоме је пирамида.Површ пресеченог многоугла je основа или база пирамиде,дeo површи роглја саставлјен из површи троуглова je бочна површ или омотач пирамиде,површ сваког троугла je бочна страна пирамиде.Странице многоугла су ивице основе,троуглова по којима се секу бочне стране су боцне ивице пирамиде.Врх роглјасте површи у којој се сустичу бочне ивице је брх пирамиде. Постоје праве и косе пирамиде.Ако су све бочне ивице једнаких дужина,пирамида је прва,иначе је коса.Висина пирамиде је одстојанје врха од основе ако је пирамида права,око њене основе моње да се опише круг; подножје висине налази се у центру тог круга. ако је основа пирамиде правилан многоугао,пирамида је правилна.На пример,ако je у бази једнакостраничан тоугао пирамида је правилна тространа,ако је у бази квадрат,правилна четворострана,шестоугао правилна шестострана.

Висина бочне стране која полази из врха правилне пирамиде назива се апотема и одговара бочно страни.

2

Normala S1 S2 na ravni osnove naziva se visina zarubljena piramide. Deo piramide između tih homotetičkih površi jeste n-trostrana zarubljena piramida (sl. 3b). Budući da su obe osnove pravilne piramide.Piramida i kupa Пирамиде чије су основе и бочне стране међусобом подударни једнакостранични троуглови и назива се правилан тетраедар. 3a). pravilni mnogouglovi. Visine odgovarajućih trapeza nazivaju se apoteme zarubljene piramide. III POVRŠINA PIRAMIDE Površinu piramide obrazuju površina njene osnove i površina bočnih strana koje obrazuju omotač piramide. Ako sa B označimo površinu baze (osnove) piramide a sa M površinu njenog omotača onda je površina piramide: 3 . zaključujemo da omotač takve piramide čine jednakokraki trapezi. ЗАРУБЛЈЕНА ПИРАМИДА Ako se n-tostrana piramida preseče sa ravni koja je paralelna ravni osnove dobija se mnogougao homotetičan sa osnovom. Zarubljana piramida je prava ako je nastala od prave piramide a pravilna ako je nastala od pravilne piramide. Homotetički mnogouglovi jesu osnove zarubljene piramide. dok njen omotač sačinjavaju trapezi (sl.

a visinu 10 cm. M = n⋅ a +b h 2 Primer 1: Data je prava zarubljena piramida čije su osnove kvadrati (sl. Rešenje: H =10 cm a=4 cm.19 sledi P = 16 + ( 2 ⋅ 4 ⋅10 . Izračunati površinu piramide. zarubljene piramide. označimo sa B1 i B2. 2 B=a2 i M= 4 ah = 2ah 2 a Gde je ha 2 = H 2 +   2 ha = 100 + 4 P = a 2 + 2ah P = 97 . a površinu omotača sa M. Izračunati njenu površinu. 4 . Neka je a merni broj ivice donje osnove. njena površina biće: P = 1 + 2 + B B M Da bi smo izračunali omotač zarubljene piramide moramo izračunati pojedinačnu površinu svih bočnih strana.13 ) POVRŠINA ZARUBLJENE PIRAMIDE Ako površine baze. Prava pravilna četvorostrana piramida ima dužinu 4cm.52 cm 2 ha =10 . Izračunati površinu jednakoivične trostrane piramide (pravilnog tetraedra) ako je poznata ivica a Rešenje: biće ah a2 3 i M =3 2 4 a 3 gde je h = prema tome imamo 2 a2 3 a⋅a 3 a2 3 P= +3 =4 4 2 4 B= P = a2 3 Primer 2. b merni broj ivice gornje osnove i h merni broj visine bočne strane.4). odnosno moramo izračunati površine trapeza koji čine njen omotač.Piramida i kupa P = + B M Primer 1.

B2 = b . Izračunati njenu površinu.5) ima apotemu h=5 cm. 6). Odigrao je značajnu ulogu u izračunavanju zapremine geometrijskih tela pomoću svog stava koji je u elementarnoj geometriji poznat kao Kavalijerijev princip i glasi: Ako se dva tela nalaze između paralelnih ravni i ako su jednake površine preseka ovih tela s ma kojom ravni koja je paralelna dvema ravnima. Pravilna šestostrana zarubljena piramida (sl. Rešenje: Pošto je P = B1 + B2 + M Biće: a2 3 4 2 a 3 B1 = 3 ⋅ 2 3 ⋅16 3 B1 = 2 B1 = 24 3 B1 = 6 ⋅ a2 3 4 2 a 3 B2 = 3 ⋅ 2 3⋅4 3 B2 = 2 B2 = 6 3 B2 = 6 ⋅ M = 6⋅ a +b h 2 M = 3( a + b ) h M = 3 ⋅ 10 ⋅ 5 M = 150 pa je. U delu "Geometrija nedeljivih" izložio je tadašnje saznanje matematičke analize. dužinu donje ivice a=8 cm i dužinu gornje ivice osnove b=2 cm.Piramida i kupa Rešenje površine piramide biće: a +b h 2 pa je dakle P = a 2 + b 2 + 2( a + b ) h 2 2 dalje je B1 = a . dakle P = B1 + B2 + M P = 24 3 + 6 3 +150 P = 30 3 +150 cm 2 P = 30 ( ( 3 + 5 cm 2 ) ) IV KAVALIJERIJEV PRINCIP Bonaventura Kavalijeri (1598-1647) bio je italijanski matematičar. profesor Bolonjskog univerziteta i Galilejev učenik. M = 4 P = B1 + B2 + M Primer 2. geometrijski zasnovane. 5 . tada su zapremine tih tela jednake(sl.

.. sve tri piramide su međusobno jednake: V(α )=V(β )=V(γ ) Očigledno je. razložimo na tri trostrane piramide α ..Q i MN..β i γ dobićemo tri jednake piramide.∆ 2..Piramida i kupa V ZAPREMINA PIRAMIDE Ako pravu trostranu piramidu (sl. Njena osnova je poligon koji se može razložiti na n trouglova ∆ 1.∆ 3.. da svaku trostranu piramidu ρ možemo. tj..n 6 .7) presecima MN.+ P( ∆ n ) ] H ili V = 1 BH 3 P( ∆ k ) ⋅ H 3 k=1.∆ n.. Kako je V ( ρ ) = V ( ρ1 ) + V ( ρ 2 ) + . Pošto je zapremina prizme BH biće: V ( ρ) = BH 3 tako da možemo reći da je zapremina trostrane piramide jednaka trećini proizvoda osnove i visine. je jednak trouglu MQQ1) i jednake visine (duž spuštena normalno na ravan MQQ1M iz temena N1) jednake su takođe i piramide β i γ jer imaju jednake osnove (trouglovi N1Q1Q i NQN1 su jednaki) i zajedničku visinu (duž spuštenu normalno na ravana NQQ1 N1 iz temena M) tako da su i njihove zapremine jednake. dvema njoj jednakim trostranim piramidama dopuniti do trostrane prizme koa će sa datom piramidom imati jednaku osnovu B i visinu H.. a piramida se može razložiti na n trostranih piramida ρ 1. V(α )=V(β ). Neka je piramida ρ n-trostrana.ρ n sa zajedničkom visinom H. Prema tome. Q1. + .... Piramide α i β su jednake.2.ρ 3. dakle.V ( ρ n ) i B = P( ∆1 ) + ( ∆ 2 ) + ...3.ρ 2. V ( ρk ) = to je V ( ρ ) = 13 [ P( ∆ 1 ) + P( ∆ 2 ) + . + P( ∆ n ) . jer imaju jednake osnove (trogao MM1Q.

9). Izračunati njenu zapreminu. sa osnovama B1 i B2 . Rešenje:Pošto je B = a 2 biće 16 = a 2 odakle sledi da je a = 4cm M = 4 Da bismo aha ⇒ 40 = 8ha ⇒ ha = 5cm 2 izračunali 2 H koristimo Pitagorinu a 2 teoremu H 2 = ha −   i dobijamo H = 21 2 Prama tome zapremina će biti V = BH = ⋅16 21 1 3 1 3 ZAPREMINA ZARUBLJENE PIRAMIDE Neka je data zarubljena piramida (a) (sl. Izračunati zapreminu pravilnog tetraedra ako je data njegova ivica a (sl. a površina njenog omotača 40 cm2. H = 2a 2 a 2 = 3 3 prema tome zapremina tetraedra će biti V = 1 1 a2 ⋅ 3 a 2 a3 2 BH = ⋅ ⋅ = 3 3 4 12 3 Primer 2. pa koristeći poznatu osobinu težišta i Pitagorinu teoremu za visinu tetraedra dobijamo H = MS − MT 2 2 2 2 a 3  a2 2a 2  = a2 − = a − ⋅ = 3 2  3 3   2 2 tj. Primer 1. visinom H i x odstojanjem vrha O odgovarajuće piramide MNQSO od gornje osnove zarubljene piramide.Piramida i kupa iz čega zaključujemo da je zapremina svake piramide jednaka trećini proizvoda osnove i visine. jedne sa površinom osnove B1 i visinom H+X. Površina osnove prave pravilne četvorostrane piramide je 16cm2. Pošto je zapremina zarubljene piramide jednaka razlici zapremina dveju "punih" piramida.8). Rešenje: Pošto je trougao MNQ jednakostraničan biće : B= a2 3 4 tačka T je težište tog trougla. a druge sa površinom osnove B2 i visinom X tada je: V ( a) = imamo B1 ( H + X ) B2 X B1 H ( B1 − B2 ) X − = − 3 3 3 3 2 2 B1 : B2 = ( H + X ) : X 7 .

a njihove osnove su: gornja i donja osnova zarubljene piramide i geometrijska sredine tih osnova. Izračunaj zapreminu zarubljene piramide ako je a = 8cm .Piramida i kupa ili B1 : B2 = ( H + X ) : X odatle je X = H B2 B1 − B2 Kada ovu vrednost sa X stavimo u obrazac za V ( a ) . c = 2cm . 8 . a bočne b. a = 8cm c = 2cm . Pravilna četvorostrana zarubljene piramida ima visinu H i apotemu h. h = 5cm Rešenje. imaćemo B H ( B − B2 ) H B2 V ( a) = 1 − 1 3 3 B1 − B2 ( odnosno i konačno V ( a) = V = B1 H − 3 ( ) B1 − B2 3 B1 − B2 ( )( B1 + B2 H B2 ) ) H B1 + B1 B2 +B2 3 ( ) Iz toga možemo zaključiti da je zapremina zarubljene piramide jednaka zbiru zapremina triju piramida kojima je visina jednaka visini zarubljene piramide. osnovne ivice su dijagonale osnova piramide. a bočne ivice su bočne ivice piramide. Primer 1. Ako je sledi: B1 = a 2 B1 = 8 2 B1 = 64 V = H B1 + B1 B2 + B2 3 ( ) h = 5cm B2 = C 2 B2 = 2 2 B2 = 4 V=? Da bismo dobili visinu piramide koristimo trapez (osni) presek čija je visina jednaka visini piramide. Dužine osnovnih ivica su a i c.

naziva se prava kupa (sl.10b) Deo presečene ravni ograničen konusnom površi (krug) je osnova kupe. a normalna je na njenu osu. 10a) Kupa je prava ako je osa normalna na ravan osnove. 9 . Rastojanje između vrha i ravni osnove kupe je visina kupa.Piramida i kupa d =a 2 d =8 2 d1 = c 2 d1 = 2 2 X1 = d − d1 =3 3 2 sa slike se vidi da je: x= a −c 2 6 x= 2 x =3 Iz osenčenog trougla sledi b2 = h2 + x2 H =b −X 2 2 2 1 b 2 = 25 + 9 b 2 = 34 b = 34 H 2 = 34 − 27 = 7 H = 7 Zapremina zarubljene piramide je 7 ( 64 +16 + 4) 3 7 V = 96 = 32 7 cm 3 3 V = VI KUPA Geometrijsko telo ograničeno pravom konusnom površi i jednom ravni koja ne prolazi kroz vrh površi. inače je kosa (sl. a duž koja spaja vrh sa središtem osnove osa kupe. a deo konusne površi između vrha i osnove je omotač kupe. Osa prave kupe je ujedno i njena visina. Izvodnice konusne površi koje pripadaju omotaču kupe nazivaju se izvodnice kupe.

poluprečnika s.13b). a zarubljena kupa obrtanjem pravouglog trapeza oko stranice na koju naležu pravi uglovi (sl. površina kupe je zbir površine njene osnove i površine njenog omotača. a s izvodnica (sl.12b). Prava koja spaja središta osnova i koja je ujedno i visina prave zarubljene kupe naziva se osa zarubljene kupe. Može se pokazati da se omotač kupe može uvek razviti u deo ravne površi koja ima oblik kružnog isečka.Piramida i kupa VII ZARUBLJENA KUPA Telo koje nastaje presecanjem kupaste površi sa dve ravni naziva se zarubljena kupa (sl.13a). Kao obrtna tela. a M površina omotača. tada je: P = + B M Jasno je B = r π . 11) Ona je ograničena dvema kružnim površima. H visina. osnovama i delom konusne površi između njih koja čini omotač zarubljene kupe. kupa se dobija obrtanjem pravouglog trougla oko jedne njegove katete (sl. a kome je odgovarajući luk jednak obimu osnove kupe (sl. Ako je B površina baze (osnove). Zarubljena kupa je prava ako je nastala od prave kupe. tzv. tako da je 2 10 . VIII POVRŠINA KUPE Neka je r poluprečnik osnove kupe. 12a).

Visina jednakostranične kupe je H. h visina i s izvodnica zarubljene kupe (sl.14) i obično se takva kupa zove jednakostranična kupa. POVRŠINA ZARUBLJENA KUPE Neka je R poluprečnik donje osnove.15a) površina zarubljene kupe ja zbir površina njenih osnova i površine njenog omotača. B2 površina gornje osnove i M površina omotača onda je: P = 1 + B M + 2 B 2 2 Jasno je B1 = R π i B2 = r π . Ako je B1 površina donje osnove. Može se pokazati da se omotač zarubljene kupe uvek može razviti u deo ravne površi koji je jednak razlici površina dvaju kružnih isečaka. Odrediti njenu površinu. r poluprečnik gornje osnove. M = ( R + r ) ⋅ πs prema tome P = R 2π + ( R + r )πs + r 2π Odnosno površina zarubljene piramide je: P =π R2 +( R +r ) ⋅ s +r 2 ( ) Primer 1.Piramida i kupa 2rπs = rπs 2 prema tome P = r 2π + rπs M = odnosno površina kupe je P = r π (r + s) U slučaju da je izvodnica s jednaka prečniku osnove S = 2r onda je M = 2r 2π i P = 3r 2π .15b). Rešenje: Koda jednakostranične kupe S = 2r Po Pitagorinoj teoremi 11 . kao što pokazuje (sl. tako da je osni presek kupe jednakostranični trougao (sl.

Piramida i kupa H 2 = ( 2r ) 2 − r 2 H 2 = 4r 2 − r 2 H 2 = 3r 2 odatle je r2 = H2 3 H r= 3 2H 3 pošto je s=2r biće s = P = rπ ( r + s ) H 2H  π +    3  3 3 H2 2H 2 P= π+ π 3 3 3H 2 P= π 3 P = H 2π P= H Primer 2. s = 9 +16 = 5cm po formuli za površinu P = π ( 6 2 + 8 ⋅ 5 + 2 2 ) = 80π P = 80πcm 2 IX ZAPREMINA KUPE Ako kupu i piramidu sa osnovama jednakih površina koje leže u istoj ravni α i sa jednakim visinama H presečemo sa ravni β koja je paralelna ravni α prema Kavalirijevom principu uvidećemo da kupa i piramida imaju jednake zapremine (sl. Vk = Vpir = 1 BH 3 tj.16). Iz toga zaključujemo da je zapremina kupe jednaka trećini proizvoda površine osnove i visine. s = H 2 + ( R − r ) 2 tj. Rešenje: Dužina izvodnice je. Izračunati površinu prave zarubljene kupe visine H=3cm i sa poluprečnicima osnove R=6 i r=2. V = 1 2 r πH 3 12 .

14) s=2r pa je H =r 3 odakle je V = r 3π 3 3 ZAPREMINA ZARUBLJENE KUPE Ako zarubljenu kupu dopunimo do kupe sa vrhom V (sl.41 zapremina će biti 1 2 r πH 3 1 V = 9π 7. Rešenje: B=9π cm2 prema formuli B=r2π sledi 9π = r2π . Odrediti zapreminu prave kupe sa površinom osnove B=9π cm2 i površinom omotača M=24π cm2. Prema formuli za 2 zapreminu 13 . tako da je zapremina V = 1 2 1 1 R π ( H + X ) − r 2πX = π ( R 2 H + R 2 X − r 2 X ) = 3 3 3 2 1 X r   1  πH  R 2 + R − r 2  = πH  R 2 + (R 2 − r 2 )  3 H r −R   3   ( ) i konačno V = π H 3 (R 2 + Rr + r 2 ) Primer 1.17) zapremina zarubljene kupe biće jednaka razlici zapremina dve kupe – jedne sa poluprečnikom osnove R i visinom (0V)=H+X i druge sa poluprečnikom osnove Vr i visinom (01V)=X. Rešenje: Visina kupe je H= a poluprečnik donje osnove R= a 2 . a poluprečnik gornje osnove 2 r= a . s=8 prema Pitagorinoj teoremi visina će biti H = s 2 − r 2 = 7. Data je kocka sa ivicom dužine a . Oko donje osnovice kocke opisana je kružnica.3π 3 cm V = Primer 3. r=3 M=24π cm2 prema formuli M= rπ s sledi 24π =3π s.41 3 V = 22 . Odrediti zapreminu prave kupe poluprečnika osnove r=12 cm i visine H=18 cm. Te kružnice određuju donju i gornju osnovu jedne zarubljene kupe.Piramida i kupa U slučaju da imamo jednakostraničnu kupu (sl. a u gornju osnovu upisana je kružnica. Odredi njenu zapreminu. Rešenje: Po formuli za zapreminu 1 2 r πH biće 3 1 V = ⋅12 2 π ⋅18 3 V = 864 πcm 3 V = Primer 2.

3 π ( 49 + 14 + 4) = 11. koji je upisan u osnovu prave kupe. Ako temena pravouglog mnogougla ABCDE. Odredi zapreminu prave zarubljene kupe ako su poluprečnici njenih osnova R=7cm i r=2cm.17). Kada se broj n stranica upisanog pravilnog mnogougla neograničeno udvostručava njegov obim Pn teži granici koja je jednaka obimu kružnice u koju je mnogougao upisan. kad n neograničeno raste an teži nuli. Apotema piramide hn teži pri tome granici koja je jednaka dužini izvodnice s=(VB) kupe.3 π ⋅ 67 = 259 . a razlika s=hn takođe teži nuli pri tome. Prema tome.06πcm 3 X UZAJAMNI ODNOS KUPE I PIRAMIDE Ako je osnova piramide mnogougao upisan u osnovu kupe. Površina Pn hn omotača piramide teži granici koja je jednaka poluproizvodu 2 obima osnove i apoteme kupe. Rešenje: Iz formule P = π ( R 2 + ( R + r ) s + r 2 ) 170 π = π ( 49 + 9 s + 4 ) sledi 170 = 53 + 9 s 9 s =117 s =13 prema Pitagorinoj teoremi H =  2R − r  s 2 −   2  2 H = 169 − 36 H = 133 H = 11. 14 . kažemo da je piramida upisana u kupu (sl. spojimo sa vrhom kupe V dobićemo pravilnu piramidu upisanu u kupu. a vrh piramide je istovremeno i vrh kupe.6 zapremina će biti πH 2 2 V = 3 (R + Rr + r 6 6 ) = 11. Tu granicu uzimamo za površinu omotača kupe.Piramida i kupa V = V = π ⋅H 3 (R 2 + Rr + r 2 ) = πa  a 2  + 3  2  a2 2 a2   + 4 4   πa 3  1  2 1 3+ 2 + + = ⋅ πa 3 3 2 4 4 12   Primer 4. a površina P=170π cm2. hn teži svojoj graničnoj vrednosti s.

graditeljskim delatnostima. a izvodnica s=10cm izračunati zapreminu tako nastalog tela. Ako se visina kupe i zarubljene kupe odnose kao 3:2 i ako su poluprečnici osnova zarubljene kupe R=10cm i r=4cm. s = 5cm R = 5cm r = 2cm V zp = ? H B1 + B1 B2 + B2 3 4 V = 5 2 + 20 + 2 2 3 4 V = 7 2 + 20 3 V = ( ) ( ( ) ) 15 .6πcm 3 Izvodnica prave zarubljene kupe je s=5 cm. ima praktičnu primenu u arhitekturi. građevinarstvu i dr.6π Vk = V = 416 π + 266 . Iz mnoštva takvih kombinacija izdvajam tri koje ću ilustrovati sa tri primera.Piramida i kupa XI PRIMENA KUPE I PIRAMIDE Kombinacija geometrijskih tela obrađena u ovom radu.6π = 682 . a gornja osnova u gornju osnovu kupe. Izračunati zapreminu piramide. a poluprečnici osnova su r=5 cm i r1=2 cm. H k : H 2k = 3 : 2 2 H k = 3H zk 3 H k = H zk 2 V = Vk +V zk 3 H zk 2 R =10 cm r = 4cm Hk = s =10 cm V zk = V zk X = R −r X =6 H H 2 2 V zk V zk =s −X 2 =100 − 36 (R 2 + R ⋅ r + r 2 ) 3 8π (100 + 40 +16 ) = 3 8π = 156 3 = 416 π πH H 2 = 64 H =8 1 2 R πH 3 1 Vk = ⋅100 π ⋅ 8 3 Vk = 266 . U kupu je upisana pravilna zarubljena četvorostrana piramida tako da je donja osnova piramide upisana u donju osnovu kupe. Zarubljena kupa i kupa imaju iste osnove kojima se dodiruju.

Odrediti površinu dobijenog tela.Piramida i kupa B1 = a 2 B2 = a12 2R = a 2 10 = a 2 a= 10 2 2 a =5 2 2r = a1 2 4 = a1 2 4 a1 = ⋅ 2 a1 = 2 2 2 2 H 2 = s2 − X 2 H 2 = 25 − 9 H = 16 H =4 2 X = R −r X =3 Pravougli trougao sa katetama dužine a = 3cm . obrće se oko hipotenuze. M 1 = rπa M1 P = M1 + M 2 P= 36 48 π + π M1 5 5 84 M2 P= πcm 2 5 M2 12 = ⋅ 3π 5 36 = πM 2 = rπb 5 12 = ⋅ 4π 5 48 = π 5 r = MC a 2 = C ⋅ AM AM = a2 9 = C 5 2 2 r 2 = a 2 − AM 144 12 9  r 2 = 32 −   = = 5 25 5  16 . b = 4cm .

Centar gornje osnove kocke je vrh. 17 .Piramida i kupa XII ZADACI 1. aha 2 M = 2aha 3a M = 2a ⋅ 2 2 M = 3a M =4 B =a2 Pdp = a Pdp = 2 a =a Pdp = B M =? dH 2 dH 2 d =a 2 a2 = a2 = a 2H 2 H = a2 a 2 2 2a 2 a 2 2a 2 2 H = H = a ha 2 = H 2 +    2 2 2  2a   a  ha =   +   2   2 a2 ha 2 = 2a 2 + 4 2 8a 2 + a 2 4 2 9a ha 2 = 4 3a ha = 2 ha 2 = 3. Izračunaj površinu omotača piramide. Dužina ivice kocke a . Površina dijagonalnog preseka te piramide jednaka je površini baze. Osnovna ivica pravilne četvorostrane piramide ima dužinu a . a temena donje osnove su osnova temena četvorostrane piramide upisane u koku. Izračunaj površinu pravilne trostrane piramide kod koje osnovna ivica ima dužinu 3m. a bočna 5m P = B +M a = 3m s = 5m 9 3 9 + 91 4 4 9 P= 3 + 91 m 2 4 P= ( ) a2 3 4 2 3 3 B= 4 9 3 B= 4 B= aha 2 4 3 91 M =3 2 2 9 M = 91 4 M =3 a ha 2 = s 2 −   2 3 ha 2 = 25 −   2 9 ha 2 = 25 − 4 2 2 100 − 9 4 91 ha 2 = 4 1 ha = 91 2 ha 2 = 2. Odrediti površinu omotače piramide.

2 = 2a ha 4 −100 ha 2 + 2304 = 0 2 2 100 ± 10000 − 9216 ha = t t1. i površina omotača 144 cm2. 2 = 100 ± 784 = 100 ± 28 2 2 ha 1 = 36 ha 2 = 64 t = 36 t = 64 1 2 ha 1 = 6 ha 2 = 8 ha 2 = 100 − 5. 2 = 2 2 t −100 t + 2304 = 0 2 ha 12 = 36 ha 2 = 64 t1. Odredi zapreminu piramide. Visina pravilne četvorosrtane piramide je H=12 cm. s =10 cm M =144 cm 2 a =? ha = ? a h2 = a2 +   2 a2 h2 = a2 + 4 2 4a + a 2 h2 = 4 2 5a h2 = 4 a 5 h= 2 2 3aha 2 3aha 144 = 2 M = aha 48 = 2 aha = 96 96 a= ha 96 6 a1 = 16 a1 = 96 8 a 2 = 12 a2 = a  ha 2 = S 2 −   2 a2 ha 2 = 100 − 4 2  96    ha 2 = 100 −  ha   4      9216 ha 2 = 100 − 4ha 2 2 2304 − b ± b 2 − 4ac ha 2 t1.Piramida i kupa a=a H =a M? 4ah 2 M = 2ah M = M = 2a ⋅ M = a2 a 5 2 5 4. 18 . Izračunaj dužinu osnovne ivice i apotemu pravilne trostrane piramide ako je dužina bočne ivice 10 cm. a dijagonala njene osnove ima dužinu 8 cm.

19 . Izračunaj površinu i zapreminu pravilne četvorostrane zarubljene piramide ako je a = 13 cm . a = 6cm b =8cm s =13 cm V =?  8  B =   2 64 B= = 32 2 a= a= d 2 8 2 1 BH 3 1 V = ⋅ 32 ⋅12 3 V = 128 cm 3 V = 1 BH 3 B = ab 1 V = ⋅ 48 ⋅12 B = 6 ⋅ 8 3 B = 48 V = 4 ⋅ 48 V = V = 192 cm 3 d  H 2 = s2 −  2 2 H = 169 − 25 H 2 = 144 H = 12 2 d 2 = a2 +b2 d 2 = 36 + 64 d 2 = 100 d = 10 7. Osnovne ivice pravilne četvorostrane zarubljene piramide imaju dužine a = 4.6m .Piramida i kupa B = a2 H =12 cm d = 8cm V =? d =a 2 2 6. Apotema piramide je h=6 cm. Osnova piramide je pravougaonik.6m i a1 = 2. Odrediti površinu piramide. a podnožje visine je u preseku dijagonale osnove. Izračunaj zapreminu piramide: ako osnovne ivice imaju dužine 6 cm i 8 cm. b = 10 cm i h = 8cm a =13 cm b =10 ca h =8cm P =? V =? P = B1 + B2 + M 2 P = a 2 + a1 + 2( a + a1 ) h P = 13 2 +12 + 2(13 +1)10 P = 169 +1 + 2 ⋅14 ⋅10 P = 170 + 280 P = 450 cm 2 H B1 + B1 B2 + B2 3 2 7 V = 169 + 169 +1 3 2 7 (170 +13 ) V = 3 2 7 V = 183 = 2 7 ⋅ 61 = 112 7cm 3 3 V = ( ) ( ) h2 = s2 − X 2 X 2 = s2 −h2 X 2 = 100 − 64 X 2 = 36 X =6 H 2 = s 2 − X 12 a1 = a − 2 x a1 = 13 −12 a1 = 1 H 2 10 2 − 6 2 H 2 = 28 H =2 7 ( ) X1 = 2 d1 − d 2 2 d1 = 10 2 d2 2 X1 = 6 2 H 2 = 100 − 36 ⋅ 2 8. a dužina bočne ivice je 13 cm.

76 + 2 ⋅ 7.16 ) P =3.29 π 15 H 2 = s 2 −r 2 H 2 = 4r 2 − r 2 H 2 ( ) =16 r 2 −r 2 H 2 =15 r 2 H = r 15 s = 4 ⋅ 3. Izračunaj površinu kupe. Odredi zapreminu prave kupe sa površinom osnove B=9π cm2 i površinom omotača M=24π cm2. a donja osnove 20m i 10m. Osni presek prave kupe je jednakokraki trougao sa osnovicom dužine 12 cm i krakom dužine 10 cm.Piramida i kupa a = 4.16 11.76 + 86 . 20 .6m a1 = 2.29 π ⋅16 .45 P =54 . Zapremina prave kupe je V=145 dm3.29 +13 .29 =13 .16 + 6.1 5 π 2 20 cm 1 BH 3 1 145 = r 2πH 3 1 2 145 = r πr 15 3 435 = r 2πr 15 V = 435 = r 3π 15 435 r3 = ≈ 3. Ivice gornje osnove imaju dužinu 30m i 15m. a = 12 cm ⇒ a = 2r a r= b = 10 cm 2 V =? r =6 1 2 r πH 3 1 V = 36π ⋅ 8 3 V = 12π ⋅ 8 = 96πcm 3 V = H 2 = b2 −r 2 H 2 = 100 − 36 = 64 H =8 12. a izvodnica je četiri puta veća od poluprečnika osnove.32 cm 2 9.2 ⋅ 6 P = 21. H = 3m a = 20 m b =10 m a1 = 30 m b1 =15 m V =? H B1 + B1 B2 + B2 3 3 V = 200 + 90000 + 450 3 V = 650 + 300 V = ( ) B = ab B = 20 ⋅10 ( ) B = 200 B1 = a1b1 B1 = 30 ⋅15 B1 = 450 V = 950 m = 9500 dm 3 3 10. Koliko litara vode može da stane u rezervoar.16 + 6.4 P = 114 .29 π(3. Rezervoar dubine 3m ima obli zarubljene piramide čije su osnove pravougaonici.6m h = 6cm P =? P = B1 + B2 + M 2 P = a 2 + a1 + 2( a + a 2 ) h P = 21. Nađi zapreminu kupe. V =1 dm 45 3 s = 4r P =? P = B +M P = rπ( r +s ) P =3.

Izvodniva prave zarubljene kupe zaklapa sa osnovom ugao α =600.7 2 15. R = 9cm r = 3cm V = α = 60 0 V =? R 2 + Rr + r 2 3 12π V = ( 81 + 27 + 9) 3 V = 4π ⋅117 V = 468 πcm 3 πs ( ) α = 60 0 ⇒ β = 2( R − r ) β = 2 ⋅6 β = 12 P = π R2 + r 2 + ( R + r)s P = π ( 81 + 9 + 144 ) P = 234πcm 2 ( ) 21 . Odrediti površinu osnog preseka. a dužina izvodnice je 7cm. Poluprečnici osnove su R=9 cm i r=3 cm. Poluprečnici osnove prave zarubljene kupe su 3 cm i 7 cm. H =15 cm R =13 cm r = 5cm s =? s2 = (R −r) + H 2 2 s 2 = 64 + 225 = 289 s = 17 14.7 2 Pdp = 57 cm Pdp = H 2 = s 2 −( R − r ) H 2 = 49 −16 H = 33 H = 5. Odrediti dužinu izvodnice prave zarubljene kupe sa visinom H=15 cm i poluprečnicima osnove R=13 cm i r=5 cm. Odredi zapreminu i površinu kupe. r = 3cm R = 7cm s = 2cm P dp =? 2 R + 2r H 2 14 + 6 Pdp = ⋅ 5.Piramida i kupa B = 9π cm 2 M = 24 π 2 cm V =? H H 2 2 1 2 r πH 3 1 V = 9π 55 3 V = 3π 55 cm 3 V = B = r 2π 9π = r π 2 M = rπs 24 π = 3πs s= 24 =8 3 r2 =9 r =3 = s −r 2 2 = 64 − 9 H = 55 13.

R = 7 cm r = 2cm P =170 π 2 cm V =? V = R 2 + Rr + r 2 3 12π V = ( 49 + 14 + 4) 3 V = 4π ⋅ 67 V = 268πcm 3 H 2 = B2 −(R −r) H 2 = 13 2 − 5 2 H 2 = 169 − 25 H 2 = 144 H = 12 πH ( ) P = B1 + M + B2 P = π(R 2 + r 2 + ( R + r )s) 107 π = π ( 49 + 4 + 9 s ) 170 = 53 + 9 s 9 s = 170 − 53 9 s = 117 s= 117 = 13 9 P = R 2π + ( R + r )πs + r 2π 2 22 . a površina P=170π cm3. Odredi zapreminu prave zarubljene kupe ako su poluprečnici njenih osnova R=7 cm i r=2 cm.Piramida i kupa 16.

Piramida i kupa SADRŽAJ I Piramida II Zarubljena piramida III Površina piramide Površina zarubljene piramide IV Kavalijerijev princip V Zapremina piramide Zapremina zarubljene piramide VI Kupa VII Zarubljena kupa VIII Površina kupe Površina zarubljene kupe IX Zapremina kupe Zapremina zarubljene kupe X Uzajamni odnos kupe i piramide XI Primena kupe i piramide XII Zadaci 1 2 2 3 4 5 6 8 9 9 10 11 12 13 14 16 23 .

Beograd 1999.Paunić.Piramida i kupa LITERATURA 1. Dr E. godine 2.Beograd 1969. Stipanić.Vojvodić. Matematika (za III razred srednje škole).Đ.Matematika (za III i IV razred gimnazije društveno-jezičkog smera). G. godine 24 .R.Tošić.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->